NIEUWS
SiteLock

© BewustZijnsWerk 2019

Tip én beschouwing Rembrandts levende lijnen | Dik Goudsblom


Rembrandt overleed 350 jaar geleden en daarom is er sprake van een ‘Rembrandtjaar.’ In 2006 was het 400 jaar geleden dat hij geboren werd – over zijn biografie hierna iets meer – dus toen was er ook zo’n jaar. Steeds reden tot allerlei tentoonstellingen, nu alleen in Amsterdam al drie stuks: in het Rembrandthuis, Stadsarchief en Rijksmuseum. Bij het laatste wordt groot uitgepakt: alle werken van Rembrandt die het in z’n bezit heeft zijn uitgestald. Natuurlijk de schilderijen, maar die hangen er altijd – zo’n Rembrandt stop je niet weg in het depot. Dan de vele etsen, die je, weliswaar bij stukken en beetjes, ook wel in het Rembrandthuis of elders kunt genieten.

Voor mij zijn bij deze expositie vooral de tekeningen de moeite waard. Deze blijven wél vaak opgeborgen omdat ze gevoelig voor licht en daardoor kwetsbaar zijn. Het origineel is toch directer qua kleur (vaak werd bruine inkt gebruikt) en oppervlak dan een reproductie – een ets heeft dat minder omdat het sowieso al om een print gaat. Rembrandts tekeningen zijn zen. Ze lijken zojuist gemaakt en zouden, vijf minuten later gedaan, anders zijn geworden. Het zijn momentopnames. Bij zijn bijbelse taferelen – die toch het leeuwendeel van zijn werk vormen – lijkt het zelfs alsof hij erbij was en het gebeuren even snel heeft neergekrabbeld.


Neem de ‘Voetwassing van Petrus.’ Je ziet een knokige, schijnbaar zeer oude man, die zijn voet ver naar voren strekt waarover een jonge Jezus met een grote haardos zich aandachtig ontfermt. Daarnaast kijken drie mannen toe. Twee daarvan hebben wel zeer vreemde koppen, de meest rechtse lijkt een wat griezelig hard masker te dragen (en heeft zelfs geen voeten) en de linker man zoiets als een zonnebril. De derde houdt iets vaags vast dat een droogdoek zou kunnen zijn. Alles - ook de stoel waarop Petrus zit, de handen, de gezichten - lijkt in razend tempo en zonder enige aarzeling neergepend – en ook zonder enige zorgvuldigheid. Dat is echter schijn. Als je wat langer kijkt, word je de voorstelling ingezogen om als vierde toeschouwer deel uit te gaan maken van het gebeuren. Alle blikken zijn gericht op de voet van Petrus, dus ook jouw blik wordt daar naartoe gedwongen. Het is een still uit een film waarin je – zolang je kijkt – zit. Schijnbare slordigheden zijn niet hinderlijk, ze dragen juist bij aan het dynamische, mindfulle en intieme van dit gebeuren. Ze maken het echter dan een keurig afgewerkte tekening.


Naderhand kocht ik de door het Rijksmuseum mede geproduceerde graphic novel ‘Rembrandt’ (2013) van Typex (Raymond Koot), het stripverhaal over het leven van de schilder. Een heerlijk boek. Rembrandt wordt hier zelf getekend in verschillende leeftijdsfases, vaak bladzijden lang zonder tekst – en zo ook de verschillende vrouwen uit z’n leven, de mensen om hem heen, de dieren - zoals een door hem geschetste olifant, een meeuw, een kip en de ratten die in zijn tijd veelvuldig deel uitmaakten van het rommelige stadsleven. De mooiste plaatjes zijn die waarop je Rembrandt ziet kijken: als kind naar het licht dat in de molen van zijn vader binnenviel en dat magische, dansende wezens tevoorschijn tovert, naar de olifant die bij de Dam van een boot getakeld wordt, naar het dode lichaam van Elsje Christiaens dat na de doodslag op haar hospita en de daaropvolgende terechtstelling op de Dam ter afschrikking werd opgehangen aan de overzijde van het IJ. Typex laat haar in haar laatste nacht een onhandige affaire met Rembrandt beleven, ongetwijfeld historisch geheel onjuist, maar we krijgen wel een beeld van het meisje en ook van de schilder. Het beeld vanuit de striptekenaar uiteraard, het boek heet ook eigenlijk Typex’ Rembrandt.


Net als in de roman over genoemde Elsje van Margriet de Moor: ‘De Schilder en het Meisje’ (2010), krijg je een wat lompe, norse, no-nonsense Rembrandt voorgeschoteld, die een weinig spirituele en al helemaal niet intellectuele indruk achterlaat. Van de echte Rembrandt weten we op wat feiten na eigenlijk niets. Maar het lijkt me dat een mens die tot op het bot doordrongen was van talloze beelden van het heilige en het goddelijke, die deze beelden letterlijk in de vingers had, niet uitsluitend als een soort brompot door het leven heeft kunnen gaan. Wél wist hij - in z’n werk - het spirituele altijd onder te brengen in het heel gewone, soms laag-bij-de-gronds menselijke.


Stefan Kuiper wijst hierop in zijn lezenswaardige recensie van de Amsterdamse  tentoonstellingen in De Volkskrant: je ziet bijvoorbeeld vaak wat Jezus voor uitwerking had op zijn omgeving - denk aan de hiervoor beschreven voetwassing. Dat Jezus zelf bij Rembrandt altijd wat bleekjes uit de verf komt, ben ik niet met Kuiper eens - kijk maar eens naar de twee schilderijen van de Emmausgangers (niet in het Rijks te vinden maar in het Louvre) waarop hij te zien is als een magiër – en dan vooral op die waarop hij en profil is afgebeeld.


Dat is ook iets wonderlijks: Rembrandt schilderde, etste, tekende van één bijbelse gebeurtenis of persoon vaak meerdere en soms vele versies die heel verschillend waren. De Petrus van de voetwassing is een heel andere dan die van de geschilderde Verloochening - ook na lange afwezigheid wegens restauratie weer te zien. Zo zijn er ook vele Paulussen, waarvan hier wel de mooiste. Terecht wijst Kuiper op dit ontroerende schilderij: Rembrandt schilderde natuurlijk ook zichzélf vele malen en hier doet hij dat bij uitzondering als zijnde een bijbelse figuur – het Zelfportret als de apostel Paulus. We zien een oude man, verslagen en licht vertwijfeld, berustend, kwetsbaar met zachte droeve ogen. Die laat zien dat je ondanks alle innerlijke rijkdom machteloos kunt staan tegenover de rottigheid die het leven kan brengen. Toen hij dit schilderde waren vrijwel al z’n kinderen en al z’n vrouwen gestorven en hij kon, failliet verklaard, zijn werk niet meer zelf bezitten of verkopen – dat moest via een schimmige bv. Alles weg, niets aan te doen. Maar met grove streken bracht hij toch een krachtig binnenstromend licht aan - boven zijn gezicht, in z’n tulband. En schilderde met dit licht zichzelf de eeuwigheid in.

Afbeeldingen: Voetwassing (tekening, Petrus links zittend, uitgestrekt been)/ Rembrandt omhoog  kijkend (naar Olifant) met stadhuis A ‘dam op achtergrond: googel afbeeldingen Typex Rembrandt / Elsje Christiaens Rembrandt / Verloochening Petrus Rijksmuseum (Petrus draagt witte mantel) / Zelfportret als apostel Paulus./ Emmausgangers Louvre Rembrandt (Jezus en profil)


Typex’ Rembrandt kost nu EU14,95

Margriet de Moor: De Schilder en het meisje o.a. als dwarsligger te koop



April 2019

____________________________________

Tip | Marc Chagall in Doesburg


Nog tot 23 juni 2019 is in Doesburg de tentoonstelling 'Edelstenen uit de hemel' van Marc Chagall.


Toegang dagelijks behalve maandag van 11.30 - 17.00 uur, met museumkaart of €13,-.

Meer info vind je hier.


December 2018

____________________________________

 

Tip | Eigentijds Festival Vierhouten


Een korte aankondiging die vast hartelijk ontvangen wordt door al die mensen die gráág het Eigentijds Festival willen bezoeken en niet de mogelijkheid hebben om daarvoor naar Frankrijk te reizen. Van 7 tot 10 juni 2019 kunnen zij in Vierhouten terecht, waar het 25-jarig jubilieum van het festival met een grote diversiteit aan workshops, lezingen, muziek, dans, theater, lekker eten en nog veel meer gevierd gaat worden.


November 2018

____________________________________

Het leven van BOEDDHA De weg naar nu


Je ziet hier de cover van een mooi vormgegeven bookazine (verkrijgbaar in de Nieuwe Kerk voor € 14,95). Deze publicatie, uitgegeven ter gelegenheid van de Boeddhatentoonstelling die momenteel te zien is in de Nieuwe Kerk, vertelt over het leven en de achtergrond van de Boeddha en toont indrukwekkende oude en hedendaagse ‘boeddhistische’ kunst. Verder werden er 5 interviews in opgenomen. Daarvoor sprak Simone Thomasse met bekende Nederlanders voor wie het boeddhisme een belangrijke rol in hun leven speelt, zoals theatermens Karin Bloemen, oud bokskampioen, coach en Dreamschoolbegeleider Lucia Rijker, oud politica en reizigster Erica Terpstra, gastcurator en kunstkenner Siebe Tettero en ecoloog/filosoof Matthijs Schouten - boeddhist en leraar pur sang.


De Boeddha werd in de 5e eeuw v.Chr. als rijke prins geboren maar koos op zijn 29ste radicaal voor een ander leven. Zijn levensfases staan symbool voor het boeddhisme en vormen het verhaal van de tentoonstelling: de geboorte, de ommekeer, de verlichting, de eerste leerrede en zijn overlijden. Ruim zestig kunstwerken, eeuwenoud en modern, komen hier spectaculair bijeen: een schat aan millennia-oude objecten en moderne kunst van onder andere Ai Weiwei en Yoko Ono. Het oudste object dateert uit de 3e eeuw en het jongste uit 2018.


Tot en met 3 februari 2019 dagelijks van 10-17 uur te bezoeken, kaarten hier te bestellen.


Oktober 2018, Simone Thomasse

____________________________________


De vogeldagboeken van Adri Groot

Gewoon een hele mooie site om je (gratis) op te abonneren en daar hoef je echt geen vogelaar voor te zijn! Met excellente foto's van Inge Duijsens.

____________________________________

Verbaas je over Het Muizenhuis

Toen ik laatst een collega voor overleg zou treffen in het restaurant van de OBA (Openbare Bibliotheek Amsterdam, naast het Centraal Station), nam ze me direct mee op de roltrap naar de kinderafdeling beneden. Op naar Het Muizenhuis. Ik had erover gelezen, weleens plaatjes bekeken, maar nooit in het echt gezien. En? Het is on-ge-loof-lijk groot, schattig, gedetailleerd mooi, romantisch. Ál die kamertjes, winkeltjes, er zelfs een bierfabriek gemaakt... Ga erheen met je kinderen of kleinkinderen. Of alleen. Goed voor een uur of wat ademloos kijken. Daarna een rondvaart en je hebt een superdagje Amsterdam.

Wie het allemaal bedacht? Dat is Karina Schaapman. Intussen is het hele gebeuren - met alle boeken, knutsels, speelgoed en filmpjes - zó groot geworden, dat ze samen met haar 4 kinderen een compleet familiebedrijf vormt. Ze hebben een geweldig leuke en uitgebreide site, waar je onder meer kunt lezen over de bouw van het muizenhuis - met tips voor als je zélf aan de gang wilt. Hun leuke winkel in de Jordaan is trouwens ook absoluut een bezoek waard!

____________________________________

EYEspired…

is een website waar we erg enthousiast over zijn. Je kunt er gemakkelijk een middag op doorbrengen, je verbazend over de eindeloze en vaak virtuoze - soms grappige - scheppingsdrang die als een windhoos over de wereld trekt. Van streetart tot design, van kunst tot kleding, van video en fotografie tot de beste webshops: Thijs van der Hoorn verzamelt wat hij tegenkomt, het liefst van jong talent. Daarvoor bezoekt hij tentoonstellingen en beurzen, waaronder de Dutch Design Week in Eindhoven (die was dit jaar van 22 tot 30 oktober).

Deze video van Zimoun, een jonge Zwitsere ontwerper die gespecialiseerd is in soundscapes is typisch EYEspired ziet er ook nog eens prachtig uit. Schrijf je hier in voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief!

____________________________________


Coffeeklatch

Nóg een site/blog voor als je met je iPad bij je tent hangt en even nieuwe inspiratie wilt opdoen. Dat mag best, ook of zelfs júist als je met vakantie bent! Coffeeklatch is een Belgisch online interview magazine dat er geweldig uitziet. Spaarzame goede teksten met véél sprekende en fantastische foto’s. De geïnterviewden - kunstzinnige entrepreneurs - maken dit ook ronduit mogelijk. De rode draad vormt telkens het beeld van de volle of lege koffiekopjes, -bekers, -glazen ter plekke, met of zonder taartje.

Oordeel zelf aan de hand van het interview met Thierry Boutemy, florist. De blog is geïnitieerd door Bart Kiggen (fotografie & art direction) en Magali Elali (samenstelling & redactie). Coffeeklatch maakt zich sterk voor slow journalism using a fast medium.

____________________________________

blog Inspiratie voor ouders

Jaarfeesten, verhalen, boeken, een visie op menselijke ontwikkeling, pedagogische inzichten, natuurlijke materialen en een levendige schoolgemeenschap - vrije scholen bruisen het hele jaar rond, schrijft Manon Berendse. Voor alle (groot)ouders die de antroposofie willen verkennen met hart, hoofd en handen, is het het blog Inspiratie voor ouders bedoeld. Omdat je meer wilt weten, kritisch bent of gewoon lekker wilt grasduinen. Begonnen door een moeder in Middelburg die nieuwsgierig is naar wat antroposofie 2.0 zou kunnen zijn. Omdat delen inspireert. Omdat het een klusje kan zijn om dingen uit te pluizen. En het rijk voelt kinderen groot te mogen brengen tussen hemel en aarde – maar wel met twee voeten in de 21e eeuw. Wat kunnen we met het antroposofische mensbeeld in deze tijd?


Foto: Mandalatekenen (uit bezit Dordtse vrijeschool)

____________________________________