Peter Koetsveld

BewustZijn Online

SiteLock

© BewustZijnsWerk 2018

Een klein stukje meelopen

Interview met klarinettist Peter Koetsveld - door Wim Huijser

 

 

In het kader van zijn boek in wording 'Pelgrims in de polder' - een samenwerkingsproject met Marinus van de Berg sprak onze columnist Wim Huijser met Peter Koetsveld, een muzikant in hart en nieren, die zich zomer 2017 voor een aantal dagen terugtrok in de Sint Nicolaaskerk in Brouwershaven. Een heuse pelgrimage. ‘Ik wilde op dat moment voor niemand spelen, alleen voor mijzelf. Er was maar één doel dat ik voor ogen moest houden. Ik wilde mij zes dagen concentreren en mijn hart laten spreken, want ik dacht: dit doe ik waarschijnlijk maar één keer in mijn leven.’

 

Peter Koetsveld (1961) is klarinettist. Zijn vader bracht hem als kind in contact met de muziekvereniging. Zo leerde hij de klarinet kennen. Dat zij zo’n kostbaar instrument wilden bekostigen, is iets waar hij zijn ouders altijd dankbaar voor is gebleven.

Met de orgelmuziek in de kerk kreeg Peter vanzelfsprekend het werk van Johann Sebastian Bach mee. Maar dat sprak hem nooit zo aan: te steriel, waardoor het hem zelden raakte. Heel anders lag het met de muziek van Mozart die zijn eerste grote liefde zou worden.

 

‘Daardoor werden in mijn hart veel meer snaren beroerd’, zegt Peter als ik bij hem thuis in de achtertuin zit. ‘Die muziek sprak veel eenvoudiger tot mij dan de complexiteit in de muziek van Bach. Eenmaal op het conservatorium ontdekte ik ook de romantici, zoals Brahms, Tsjaikovski, Rachmaninov en Mahler.’ Peter bekwaamde zich verder als klarinettist en speelde in diverse internationale orkesten en ensembles waaronder het Kaapstad symfonieorkest. Daarnaast werd hij koordirigent. Met een vader als predikant liggen je wortels al gauw op meerdere plaatsen. In Peters geval Naarden, Wapenveld, De Lier, Den Helder en Sliedrecht. Na de nodige omzwervingen landde hij zelf in Veenendaal waar hij nog altijd met zijn gezin woont.

Hoewel hij geen wandelaar met een doel is, moet hij elke dag een half uur wandelen. ‘Als het niet lukt, mis ik iets aan de dag. Ik stap de voordeur uit en hoef niet na te denken over de route. Dichtbij huis ontdek ik steeds iets anders en als ik alleen loop ontstaan er vaak nieuwe ideeën. Het is ook goed voor je relatie om samen op te lopen en de dingen van het leven te bespreken. Als ik alleen loop, ben ik in gesprek met mijzelf en vaak ook met God. Zonder dat ik er erg in heb begin ik dan vaak te neuriën. Soms een melodie die ik net gespeeld heb, of een variant daarop.’

 

Medelijden

Toen Peter een paar jaar geleden een moeilijke tijd doormaakte, ontdekte hij tot zijn grote verrassing dat hij veel troost vond in de muziek. ‘Ik voelde mij een tijd niet begrepen en ook wat eenzaam. En toen ineens was er Bach. Ik begreep hem en hij begreep mij. Het was als een vonk die oversloeg. Ik merkte een diepte en een groot medelijden, want Bachs persoonlijke omstandigheden waren door het verlies van zijn vrouw en kinderen ook niet geweldig. Nooit eerder had ik dat zo gehoord. Uiteindelijk dacht ik: Als het mij troost om zijn muziek te spelen, dan kan het ook anderen helpen om dat te beluisteren.’

De cellosuites en vioolpartita’s en -sonates van Bach zijn solowerken die ook heel goed op een klarinet gespeeld kunnen worden en waarvoor ook arrangementen zijn geschreven. In veel van die stukken herkende Peter Bachs hart, maar, ondanks dat minstens de helft van zijn muziek in mineur is geschreven, ook de hoop die hij bleef houden. ‘Hoe triester, hoe mooier’, was nu Peters ervaring. Vanaf dat moment wilde hij die muziek een keer spelen. ‘Niet zo zeer studerend, maar gewoon lekker spelend, zodat ik er alles in kwijt kon.’ Op dat moment ontstond ook het idee om een nieuwe cd op te nemen.

 

Eén doel

Om terug te keren naar de muziek van zijn wortels, besloot Peter om zich enige tijd terug te trekken uit de hectiek van alledag. In de Grote of Sint Nicolaaskerk in Brouwershaven vond hij de stilte waarin hij zich als solist kon laten meevoeren met de klarinet. Niet alleen muziek van Bach, maar ook van de onbekende Willem Frederik Bon waarvan hij een twaalftal etudes - ‘heel abstracte, kleine schilderijtjes’ - in zijn bezit had, en van zijn Amerikaanse ‘vriend op afstand’ Mike Curtis die hem klarinetmuziek had toegestuurd. Zoals Peter zegt: ‘een beetje lichtvoetig, niet te moeilijk, maar met goed gebruik van het instrument.’

De pelgrimage voltrok zich in juni 2017 toen Peter zes dagen lang de kerk in Brouwershaven kon huren. De kerk, die door zijn lengte wel iets weg heeft van een kathedraal, bleek ook gehavend door de tijd. De watersnood van 1953 heeft er duidelijk zijn sporen in nagelaten. Zonder technicus en helemaal in zijn eentje nam Peter zijn intrek in het koor dat toch wat intiemer was en waar het licht prachtig naar binnen viel. ‘Ik wilde op dat moment voor niemand spelen, alleen voor mijzelf. Er was voor mij op dat moment maar één doel dat ik voor ogen moest houden. Ik wilde mij zes dagen concentreren en mijn hart laten spreken, want ik dacht: dit doe ik waarschijnlijk maar één keer in mijn leven.’

 

Reservetijd

Een kwartier daarvandaan betrok Peter een zomerhuisje, ook alleen. Daar aan de keukentafel schreef hij vast de tekst voor het cd-hoesje. Zijn voornemen was om op elk dagdeel een uur lang te spelen. Per uur een stukje Bach, een stukje Bon en een stukje Curtis. ‘Als je zes dagen achter elkaar door wilt gaan, moet je het ook al die tijd fysiek vol kunnen houden’, weet Peter als geen ander. ‘Ik had daarom een planning gemaakt waarin ik ook nog wat reservetijd overhield. Maar al van begin af aan was mij duidelijk dat het ging werken’. Hij kon zich goed concentreren en werd niet afgeleid, behalve soms door het geluid van vliegtuigen en passerende trucks. In de stilte van zo’n kerk word je je heel bewust van geluiden. Daarbij ontving Peter ook geen mails of apps. Achteraf is goed te horen dat hij er echt de tijd voor heeft genomen.

‘Ik voelde mij bevoorrecht dat ik daar mocht zitten’, zegt hij. ‘Voor je begint doe je wel een schietgebedje. Ik geloof dat God en de engelen daar aanwezig waren. Geloof is voor mij een weten, maar lang niet altijd een ervaring. Ik voelde dat het goed was en dat het niet alleen mijn plan was, maar ook van iemand anders. Dat paste heel mooi in elkaar.’

 

Missie

Pas een maand of zes later realiseerde Peter zich dat zijn nieuwe cd Roots! moest gaan heten omdat die titel helemaal de lading dekte. Zijn wortels waren tenslotte de klarinet en de muziek uit zijn jeugd waar hij afstand van genomen had. Daarmee werd het voor hem ook een soort missie.

‘Ik geloof in een missie waarvoor we op aarde zijn’, zegt Peter met overtuiging. ‘Door te zijn wie je bent kun je Christus vertegenwoordigen. Er zijn zoveel mensen die daar geen snars van weten of iets van merken. Ik ben geen evangelist, veel meer een leraar. Misschien dat er mensen zijn die willen delen in mijn verhaal en die dat muzikaal willen meebeleven. De klarinet is mijn spreekbuis. Ik moet het met mijn spel en al mijn inzet doen.’

 

Diepere betekenis


Aan het eind van ons gesprek vertelt Peter dat zijn moeder twee dagen eerder is overleden. Ze was 96 jaar en hij is blij dat ze gelukkig is heengegaan. Ze heeft zijn nieuwe muziek nog een paar keer kunnen beluisteren en er haar waardering over uit kunnen spreken, wat zijn project een nog diepere betekenis geeft.

 

‘Het is geweldig als je terug kunt keren naar je wortels’, realiseert Peter zich. ‘Overmorgen is haar begrafenis. Als ik het kan opbrengen zal ik daar spelen net als een week of zes geleden toen ik op zondagochtend in de kerkdienst in Putten iets van de cd heb kunnen laten horen. Mijn vader leeft nog. Hij is altijd een predikant in de verte geweest, leerstellig en niet iemand waar je als kind je arm omheen sloeg. De muziek heeft ons nooit echt samengebracht. Pas nu kan ik heel dichtbij hem komen en kunnen we elkaar aanraken. Dat doet ons goed. Dit ervaar ik dan ook als de mooiste jaren: dat je dicht bij je ouders mag komen en dat je voor hen mag zorgen. Het leven is een pelgrimage. Je komt onderweg van alles tegen: goed en slecht weer, tijden dat je goed kan lopen en tijden dat je bijna struikelt. Ik voel dat het de bedoeling is dat ik tijdens mijn pelgrimage af en toe muziek moet maken en mensen moet uitnodigen om een klein stukje met mij mee te lopen, als een Rattenvanger van Hamelen. Om dan even stil te staan en te luisteren. Daarna gaat iedereen weer zijn eigen weg.’

 

Roots! | Peter Koetsveld plays Bach and more; Animato Music Productions (AMP 31822)

____________________________________

Naar het interviewoverzicht