eenstoicijnvanniks
SiteLock

© BewustZijnsWerk 2019

Joris van Ooijen

Denkstof is een samenwerkingsverband dat een goed gesprek als bron van inspiratie ziet. Hiertoe wordt de Socratische methode gehanteerd, die nieuwe denkpaden opent en onverwachte mogelijkheden laat zien.


Joris van Ooijen is verbonden aan Denkstof en bedenker van wat hij de Creatieve Dialoog noemt. Verder is hij bekend als ontwikkelaar van bekende televisieformats. Zijn blogs vind ik geestig, relativerend en betekenisvol. Geen poeha. Voortaan vind je er eentje in BewustZijn Online.

Juni 2019

____________________________________


De onthaastingsindustrie
Cursussen mindfulness, een weekendje onthaasten bij de boer, de kunst van het `kaizen, workshop onthaast spreken, workshop interne stabiliteit, dagje varkens knuffelen, bomen huggen en niet te vergeten de ademhalingstrainingen. En weet je wat er zo grappig is: vaak staat er bij de aankondiging van dit soort activiteiten de vermelding: meld je snel aan. Nog maar een paar plaatsen.
Ik laat me niet gek maken. Ik pak een goed boek en ga in mijn favoriete stoel bij de haard zitten. Ik lees ‘Hoe word ik een stoïcijn’ van Massimo Piglucci, daar word ik heel rustig van.


Mei 2019

____________________________________


De helft is ook genoeg
De Kardinale deugden zijn: Wijsheid, Rechtvaardigheid, Moed en Matigheid. Het zijn tevens de Stoïcijnse deugden. Aan alle vier deze deugden wil ik in mijn komende blogs aandacht besteden. Te beginnen met Matigheid. Die Deugd lijkt van de vier redelijk te doen. Maar als ik even doordenk zie ik heel wat beren op de weg naar mijn streven meer Stoïcijn te zijn. Maar goed, laat ik de strijd moedig aanpakken (sla ik twee deugden in een klap).

Bij Matigheid ligt het voor de hand om aan eten en drinken te denken. Dat is op zich al moeilijk genoeg. De verleidingen liggen overal op de loer. Op zonovergoten terrasjes, in donkerbruine kroegen, bij leuke eetstalletjes en in fijne restaurants. Kortom je wordt van alle kanten belaagd. Door de geur van verse stroopwafels op de markt, door de vriend die je nog een wijntje aanbiedt (kom op man nog eentje), door het aanbod van taart terwijl je het bij een espresso wil houden. Het is een strijd, een keiharde strijd, om daar de matigheid te vinden. Ik denk dat ik (ik ben tenslotte een creatieve geest) een simpele oplossing heb gevonden als het op eten en drinken aankomt. Daarover verderop meer. Maar er zijn ook nog zaken als te vaak nieuwe kleding kopen. Matig zijn met energiegebruik. Auto vaker laten staan en gaan fietsen. Liever nog te voet, dat past een Stoïcijn beter.

Matigheid is een belangrijke deugd en raakt vaak aan andere deugden als bescheidenheid bijvoorbeeld. Want denkend over Matigheid kwam ik op andere zaken als eten en drinken en overige consumptie. Ik heb de neiging om in dialogen te veel aan het woord te zijn. Daar wil ik matiger in worden. Een vraag levert over het algemeen meer op dan een mening, nietwaar. Dus moet ik mij voortaan iets bescheidener opstellen. Dat wordt wel een hell of a job, want ik heb natuurlijk wel vaak gelijk. 

Nu mijn simpele oplossing:
van alles de helft!


Ik ben een mens van oplossingen, een creatief, een conceptontwikkelaar. Vandaar dat ik het format ‘de helft is ook genoeg’ in de wereld wil zetten. Als ik matiger wil zijn zal ik simpelweg genoegen moeten nemen met de helft. Laat ik dat tweede glas wijn staan, eet ik de helft minder, loop ik liever dan ik fiets, want dat gaat op halve snelheid. Ga ik een keer per maand uit eten in plaats van twee keer of vaker. Als ik dit gedrag breed in mijn leven kan verweven ben ik aardig op weg. Of het lukt is nog even de vraag want ik blijf natuurlijk een Stoïcijn van niks.

Het belang van Matigheid vind je niet alleen bij de Stoïcijnen, ook Paus Johannes Paulus de II sprak zich er over uit. Ik ben geen gelovig mens maar vind zijn visie op matigheid mooi.

De matige mens is iemand die zichzelf meester is. Iemand in wie de hartstochten niet de overhand hebben over het verstand, de wil en ook over het ‘hart’. De mens die zichzelf weet te beheersen! Indien dat zo is, zien we gemakkelijk in welk een fundamentele en wezenlijke waarde de deugd van matigheid heeft. Zij is zonder meer onontbeerlijk voor de mens om geheel en al mens te ‘zijn’. Men behoeft maar te kijken naar iemand die meegesleept door zijn hartstochten er het ‘slachtoffer’ van wordt, en zelfs van het gebruik van zijn verstand afziet (zoals bijvoorbeeld een alcohol- en een drugsverslaafde), en we stellen met duidelijkheid vast dat ‘mens-zijn’ het eerbiedigen van zijn eigen waardigheid betekent, en zich daarom onder andere laat leiden door de deugd van matigheid.



April 2019

____________________________________


Het kan vriezen en het kan dooien

De eerste regel die een aankomend stoïcijn ter harte moet nemen vind je op de eerste pagina van het zakboekje van Epictetus: Weet wat wel en wat niet binnen je macht ligt. Met andere woorden: over zaken waarop je geen invloed kunt hebben, heeft het geen zin je op te winden. Een mooi voorbeeld is het weer. Het kan vriezen of het kan dooien, het kan tropisch heet zijn, het water kan met bakken uit de hemel vallen. Maak je er niet druk om. Wat kun je er aan doen? Niks. Geniet ervan, zou ik eerder zeggen.

Nog zo’n item is ons sterven, iets waar veel mensen een enorme angst voor hebben. Sinds ik vier jaar geleden een hartstilstand mocht meemaken ben ik van die angst compleet af. We sterven hoe dan ook. Waarom zou je dan een leven in angst leiden?

Onlangs was ik bij de herdenkingsdienst voor Bas Mariën. Een lieve man, een wijs man, maar geen watje. Een man met wie ik vier jaar op Qi gong zat. Allebei met wat deuken in het lijf waggelden we door de oefeningen. Humor hield ons op de been. Ik genoot en naar mijn idee Bas ook. Zijn afscheid was een zeer bijzondere gebeurtenis. Geen crematorium, maar een creatieve hotspot was de plek. Het werd een theater van welgemeende emotie, verhalen uit het hart, gedichten en soms applaus (wat heerlijk - applaus bij een uitvaart!). Dat zou wat mij betreft vaker mogen gebeurden. Daarna waren er drank en hapjes en voerden mensen nagalmgesprekken. Nagalm is als naar buiten komt wat aan gevoelens is opgeslagen. Dat je opgekomen gevoelens met elkaar kunt en wilt delen. Waarom nog bang zijn voor de dood als je als mens zo’n indruk achter kunt laten?




Maart 2019

____________________________________


Een Stoïcijn fladdert niet

Als creatieve geest heb je een groot probleem als je wat meer stoïcijns wil worden. Je fladdert teveel. Je ziet teveel, je hoort teveel en ja, je ruikt en proeft zelfs teveel. Je staat open voor allerlei indrukken simpelweg omdat die je op ideeën brengen. Omdat je als je een probleem ziet onmiddellijk een oplossing wil bedenken. De oren zijn gespitst, de ogen waakzaam, de antenne staat altijd uitgevouwen, altijd open voor nieuwe impulsen.

Tsja, het is dan wel vragen om problemen als je aangetrokken wordt tot de stoïcijnse levenskunst. Een stoïcijn neemt waar en zal rustig bepalen of een bepaalde denkroute iets kan brengen. Of dit een weg is die nader onderzocht moet worden of dat je deze afslag beter links kunt laten liggen. Een stoïcijn, zoals ik het begrijp tenminste, fladdert niet maar focust. Hij maakt zorgvuldig zijn keuze als het gaat om het investeren van zijn aandacht en denkvermogen.

Gaat het om iets wat binnen mijn macht ligt? Iets waar ik daadwerkelijk invloed op uit kan oefenen of gaat het om zaken waar je niet veel over te zeggen hebt. Zoals het onvoorspelbare weer en het even onvoorspelbare gedrag van anderen. Nee, beter is het om het eigen denken en handelen te onderzoeken en daar verbetering na te streven. Het staat vast dat we op gegeven moment zullen overlijden, daar is niks tegen te doen, een stoïcijn aanvaardt dat. Maar wat wel in je macht ligt is om gezond te eten en te bewegen, je te ontspannen. In die kunst kun je je bekwamen door te mediteren, te wandelen en de juiste voeding te kiezen. Een behoorlijke uitdaging voor een stoïcijn van niks.



Februari 2019

____________________________________


Kan een creatieve geest stoïcijn zijn?

Wandelend door ons stadje kwam ik de mevrouw van de boekwinkel tegen. We hadden een kort praatje over de voordelen van het te voet gaan. Je komt nog eens een bekende tegen en dan is er tijd voor een kort praatje. Je staat ook makkelijker stil bij iets waar je oog toevallig op valt. Toen ik verder liep, zag ik dat er een reiger op de ruïne van de stadspoort stond. Een mooi plaatje. Ja, te voet gaan heeft zo zijn voordelen.

Op de terugweg naar huis kwam er een vlucht jonge fietsers langs. Haast zonder uitzondering hielden zij een oog gericht op hun smartphone. Ik heb bewondering voor hun flexibiliteit en de balans in hun jonge lijven. Echte multitaskers zijn het. Doen met gemak twee dingen tegelijk. Twee dingen die toch eigenlijk alle aandacht vragen: fietsen en communiceren. Maar de combinatie van denken en doen lijkt me toch iets lastiger. Op die combinatie loop ik stuk.


De vraag die bij me opkwam was: kan een stoïcijn een multitasker zijn? Ik denk eigenlijk van niet. Immers: een echte stoïcijn doet alles in rust en met de nodige aandacht. Hij laat zich niet gek maken door de piepjes uit een smartphone en als hij fietst doet hij dat geconcentreerd met oog voor dreigende gevaren.

Voor mij is de stoïcijnse houding nog een hele opgaaf. Op de fiets lukt het prima - maar dat moet ook wel als ik niet wil verongelukken.


Ik ben een creatief en het vluchtige in een creatieve geest zit in het openstaan voor impulsen. Dat schiet alle kanten op. Maar zodra er een spark uit die impulsen opduikt, moet de creatieve geest meer stoïcijn worden. Dan sluit hij zich af om zich volop te concentreren op de realisatie van een idee. Dan moet er met focus worden gedacht. Alleen beter niet tijdens het fietsen. Eerst denken dan doen.